Türkçe Karakterli Domain'lerin İç Yüzü

Recommend

Contact

Menu
∙ Home ∙ Index (All Topics) ∙ About Me ∙ About This Blog ∙ Favourite Links ∙ RSS Feed

Categories
∙ ASP & PHP (1) ∙ HTML, XML and CSS (2) ∙ C / C++ (5) ∙ Java, JSP and Servlet (0) ∙ SQL-Oracle-PL/SQL (28) ∙ Operating Systems (1) ∙ OFF-Topic (8)

Popular Topics (Top 10)
∙ Decode Function in Oracle SQL (63925) ∙ Derin anlamlı sözler - Bunlar da Türkçe olanlar :) (59641) ∙ Oracle performance analysis - Tracing and performance evaluation (45570) ∙ Differences between C and C++ (36697) ∙ Turkcell Staj Günlüğü - 1: Introduction to Oracle (34219) ∙ When a transaction begins? (33128) ∙ Implicit vs. Explicit cursors - Performance analysis (18180) ∙ Turkcell Staj Günlüğü - 4: Transaction Management (17074) ∙ Turkcell Staj Günlüğü - 2: Data Blocks, Extends and Segments (15240) ∙ Turkcell Staj Günlüğü - 9: "SQL, PL/SQL and Java" ve "Redo Internals" (15050)

Most Recent (Last 10)
∙ Matematik Asla Yalan Söylemez! ∙ Finding and Removing Loop on a Singly-Linked List ∙ Obfuscated C ∙ Is C a Vitamin? Yes, of course... ∙ Differences between C and C++ ∙ Whence C? Why C? Whither C? ∙ Türkçe Karakterli Domain'lerin İç Yüzü ∙ Windows Source Codes ∙ Decode Function in Oracle SQL ∙ Hello World!

Recent Comments (Last 10)
∙ "tebrikler" By yasin on Turkcell Staj Günlüğü - 5: Startup, Shutdown ∙ "Gercekten Güzel Bir Çalışma" By Hüseyin Karabakla on Neden hazır blog'ları kullanmadım ki? ∙ "Konu paralelinde güzel bir özet ek okuma - " By TongucY on Oracle performance analysis - Tracing and performance evaluation ∙ "harika" By burak ozcan on Derin anlamlı sözler - Bunlar da Türkçe olanlar :) ∙ "Tebrikler" By Tarık Bayzın on Turkcell Staj Günlüğü - 1: Introduction to Oracle ∙ "Gayet Başarılı.." By Fahri ATES on Turkcell Staj Günlüğü - 1: Introduction to Oracle ∙ "Helal olsun" By ender onder on Turkcell Staj Günlüğü - 5: Startup, Shutdown ∙ "tebrikler.." By ender ondeer on Turkcell Staj Günlüğü - 4: Transaction Management ∙ "Adulation?" By fizikci on Matematik Asla Yalan Söylemez! ∙ "Rehberlik için çook teşekkürler" By Pınar Tanrıverdi on Kahin'e yolculuk nasıl başlamalı?

Archive (Last 12 Months)
∙ Feb, 2008 (4) ∙ Jan, 2008 (2) ∙ Dec, 2007 (1) ∙ Sep, 2007 (4) ∙ Aug, 2007 (9) ∙ Jul, 2007 (22) ∙ Jun, 2007 (3) ∙ Index (All Records)

Other Related Blogs
∙ Tom Kyte’s Blog ∙ Steven Feuerstein’s Blog ∙ Jonathan Lewis’s Blog ∙ H.Tonguç Yılmaz Oracle Blog ∙ Mennan Tekbir's Blog ∙ Hakkı Oktay’s Blog ∙ Osman Çam’s Blog

Stats

Total Topics
Total Topic Views
Total Comments
Unique Visitors
Total Visitors

: 45
: 683320
: 44

Türkçe Karakterli Domain'lerin İç Yüzü

Category: OFF-Topic
Date: 22.12.2007 13:09:31

Haberiniz var mı? 4 Aralık 2006 tarihinden itibaren Türkçe karakterli domainler de tescil edilmeye başlandı. Almadıysanız ve kaptırmadıysanız şirketinizin veya isminizin domainini hemen alın! Ancak, bunu yaparken dikkat etmeniz gereken bir husus var! Türkiye'de, her şeyde olduğu gibi, bu yenilikten de rant elde etmeye çalışanlar, hatta şimdiye kadar bile büyük paralar götürenler var...

Evet, önce nasıl oldu da düne kadar sadece ascii karakterler içeren domainler alınabilirken bir anda Türkçe karakter desteği geldi ona bakalım:

Türkiye'de ".tr" uzantılı domainlerin kayıt edilmesinden sorumlu firma nic.tr sitesinde bu konuyla ilgili bilgilendirici bir yazı yazmış, önce oradan alıntı yapalım:

Internationalized Domain Names (Uluslararasılaştırılmış Alan Adları)

IDN nedir?

IDN, ASCII olmayan karakterleri içerebilen alan adlarıdır. Standart Internet alan adları çok kısıtlı bir karakter kümesini destekler: a-z, A-Z, 0-9 ve '-''den başka hiçbir karakter içeremez. Bu kısıtlama, kişinin kendi dilinde alan adları almasına büyük oranda engel teşkil eder.

IDN alt yapısı ve işleyişi

IDN standardı, var olan alan adı sistemini yenilemeye değil, genişletmeye yöneliktir. Alan adlarını birbirine dönüştürecek algoritmalar sunar. Standardın sunduğu algoritmalar Unicode karakterlerinden oluşan bir alan adını sadece ASCII karakterlerinden oluşan bir alan adına dönüştürebilir veya ASCII hali verilmiş bir IDN'i Unicode karakterlerden oluşan hale çevirebilir. Bir kullanıcı tarayıcısına 'çağlayan.web.tr' yazdığında, tarayıcı IDN standartlarında belirtilen algoritmaları kullanarak 'çağlayan.web.tr' alan adının ASCII karakterlerinden oluşan halini bulur ve DNS'e ASCII halini, sıradan bir alan adını sorgular gibi, sorgular. IDN, var olan yapıyı değiştirmemek için dönüştürme işini istemciye aktarır (bu örnekte tarayıcıya). IDN kaydı sırasında kullanıcı aslında -tam olarak- istediği alan adını almaz! Sistem kullanıcının adına IDN'in ASCII halini kaydeder. Kullanıcı 'çağlayan.web.tr' yi kaydettirdiğinde gerçekte 'xn--alayan-vua36b.web.tr' alan adını almış olur.

IDN' lerin düzgün çalışması için istemcilerin desteklemesi (istemcilerin bir IDN girildiğinde onun IDN olduğunu anlayıp ASCII haline çevirebilmesi) gerekir. IDN için şu anda popüler tarayıcıların çoğu destek sunmaktadır. Firefox ve IE7.0 tam destek sunarken, IE6.0 için bir yama yapılması gerekir. E-posta istemcileri henüz tam destek vermediklerinden, IDN'leri elektronik posta için kullanmanız tavsiye edilmemektedir. İstemciler IDN'i destekledikleri takdirde, e-posta ve diğer işlemler için de kullanılabilirler.

IDN ne değildir?

IDN var olan alan adı yapısını değiştirmeyi hedefleyen bir sistem değildir!

IDN'in amacı, varolan sistemde kaydedilemeyen ve Türkçe karekterleri içeren alan adlarını da kaydedebilmektir. Bu nedenle IDN, düzgün çalışan alt sisteme (DNS alt yapısı, internet standartları vb.) ek bir yük getirmez. Onun üstünde bir katman olarak iş görür.

Evet, buradan çıkarılması gereken önemli noktalar şunlar:

1- IDN var olan alan adı yapısını değiştirmeyi hedefleyen bir sistem değildir! Dünyadaki bütün DNS sistemi bizim Türkçe karakterlerimizi desteklemek için değişmedi :) Bu sadece bir algoritma sayesinde Türkçe karakterli isimlerin ascii karaktere çevrilmesidir.

2- Yapılan iş, sadece, web tarayıcınıza yazdığınız Türkçe karakterler içeren bir adresin, web tarayıcı tarafından bir algoritmayla ascii karakterlere sahip karşılığına çevrilmesidir.

3- Internet Explorer 6 henüz bunu desteklememektedir. Bunun için yama gerekmektedir. Mozilla ve IE 7 ise desteklemektedir.

4- E-Posta istemcileri (örn: Outlook) henüz bunu desteklememektedir. (Aslında kısa sürede onlar için de yama çıkar. Sonuçta basit bir şekilde isimleri dönüştürecek olan server tarafı değil, client tarafındaki uygulamadır)

Evet, şimdi bizim Türklerin bundan nasıl rant sağlamaya çalıştıklarına bakalım:

1- Şu an itibariyle bir çok şirket ve şahsın ismi, bu sistem daha devreye girmeden satın alınmıştır ve bir çoğu milyarlarca lira (binlerce YTL) ücretle satılmaya çalışılmaktadır.

2- Şu anda "Türkçe karakterli domain satıyoruz" diyen firmalar normalde 7-8 dolar olan domainleri 20 dolara satmaya çalışmaktadır.

Arkadaşlar, bu hususlara dikkat. Birileri bu işten ciddi miktarda kar elde edecek. Buna mahal vermeyelim. Peki ne yapacağız?

Türkçe karakterli domain almak istiyorsak ne yapmalıyız?

20 dolar verip Türkçe karakterli bir domain almamalıyız! Bunun yerine, Mozilla veya IE 7'yi çalıştırıp, almak istediğimiz domaini yazıp (örn: www.bhatipoğlu.com) ilgini web tarayıcının, algoritmayı kullanarak saliseler içinde bunu ascii karakterli haline çevirmesini bekleyip, çevirdikten sonra bu ascii karakterli halini satın almalıyız! (örn: bhatipoğlu.com için xn--bhatipolu-wkb.com)

Böylece, bu ismi 7-8 dolar(yıllık) gibi bir ücretle satın almış oluruz. Zaten "Türkçe karakterli domain satıyoruz" diyen firmaların yaptığı iş de bu!

Links & References

Nic.tr

Comments

Name: Özgür Macit
URL: http://ozgurmacit.com
Date: 28.12.2007 10:20:47

Bu işin bir iki tane pek tatmin edici olmasa da kuralı var. Mesela, benim bildiğim kadarıyla kimse gidip de turkcell.com adresini kendi adına alamaz. Alsa bile Turkcell'in herhangi bir itirazında bu adres Turkcell'e verilir. Daha da ötesinde Turkcell'in ismini çağrıştıracak, hatta içeren durumlarda bile (Örnek: buturkcelldenadamolmaz.com, turksel.com) yine benim bildiğim kadarıyla Turkcell'in itiraz hakkı vardır. Bu, kişi adlarında da geçerli ama mahkemelerde biraz güçlü olmak işliyor açıkçası. Adının telafuzu Microsoft ile aynı olduğu için sitesi kapatılan Mike diye biri var mesela (Mike Rosoft gibi birşey çocuğun adı). Öte yandan mesela İsviçreli bir çikolata üreticisi olan Ozgur Macit gelip de ozgurmacit.com.tr adresini almak istediğinde de yine o hak ona veriliyor, bana değil. Bu işler biraz karışık yani, o parselleme hikâyeleri yemez buralarda. Yine de diğer dediklerinde haklısın.

Followup:

Date: 28.12.2007 10:56:23

Öncelikle, .com uzantılı adresler uluslararası adresler olduğu için, kimse kimsenin elinden kolay kolay alabileceğini zannetmiyorum. Ancak, "com" uzantılı adresler (aslında "company" nin kısaltmasıdır) uluslararası şirketlere ayrıldığı için, papua yeni gine'deki bhatipoglu denen şirket gelip de benim elimden bu domaini belki alabilir. (Bunun gibi, "net" adresleri de internet sağlayıcılarına ve "org" adresler de organizasyon[dernek, vakıf vs.] ayrılmıştır) Ancak bunu kontrol eden bir mercii olmadığı için önüne gelen alabilmektedir, fakat uluslararası mahkemelerce ve ciddi uğraşlar neticesinde bu iş çözülebilir.

Bunun dışında, şirket olmayan herhangi birisi, "sen ozgurmacit.com'u almışsın ama senin ismin değil o benim isim" diye .com uzantılı adresime kesinlikle el koyamaz(Diyorum ama geçmişte sanatçılar falan bunu yaptı galiba, ama şirket mi kurdu ne yaptılar bilmiyorum. Bir de büyük ihtimalle, elinde bulunduranların fahiş fiyat istemesinden dolayı dava açabilirler, bu durumda da bedavaya değil, mahkemenin belirleyeceği ücretle el koyarlar belki).

.com.tr uzantılı adresler de Türk şirketlerine ayrılmıştır ve bu adresler Türkiye'nin kontrolündedir. Dolayısıyla hiçbir şahıs veya yabancı firma(örn: İsviçreli çikolaya üreticileri) gelip .com.tr adres alamaz. Verirken Türk firması olduğunu belgelemesini istiyorlar çünkü. Bende şimdi gidip bhatipoglu.com.tr adresini alamam.

Netice olarak parselleme olayı sözkonusu olabiliyor, özellikle şirket ismi olmayan domainlerde.

Name: Gokhan
URL: URL not entered.
Date: 24.02.2008 22:24:01

.com, "company"nin değil, "commercial"ın kısaltmasıdır.